İçeriğe geç
18 Kasım 2026, Çarşamba COP31 Antalya sürüyor · 10. gün CO₂: 424,6 ppm (2024, NOAA) · Isınma: +1,55 °C (2024, WMO)

Bölüm 05 / 06

Sanat, edebiyat ve görsel dilde Antroposen

J. M. W. Turner · Public domain

Sessizleşen semboller, yeşil aklama ikonografisi, Türkçe edebiyatta ekolojik yıkım, Fitosen ve Mavi Beşeri Bilimler.

Görsel sembollerin dönüşümü ve sessizleşmesi

Geleneksel olarak saflığı, doğurganlığı ve yaşamı simgeleyen ağaç, buzdağı, kutup ayısı ve su damlası gibi doğa temelli semboller artık çevresel yıkımın ve ekolojik krizin göstergelerine dönüştü. Gaz maskesi, plastik atık ve parçalanmış dünya yeni kriz ikonografisini oluştururken; ağaç ve filiz imgeleri zaman zaman şirketlerin yeşil aklama (greenwashing) stratejilerine araç ediliyor. Rüzgâr, güneş-ay ve totemik figürler ise teknik zamanın tahakkümü altında kültürel hafızada sessizleşiyor.

Türkçe edebiyatta Antroposen

Yaşar Kemal’in Deniz Küstü (1978) romanında Marmara’daki yunus avı ve Haliç’in sanayi atıklarıyla çamurlaşması, kâr hırsının ekolojik yıkımını sergiler. Bilge Karasu’nun “İncitmebeni” öyküsünde ise araçsal akılla doğaya hükmetmeye çalışan adalıların karşısında toprağın tekinsiz büyümesi ele alınır.

Marmara Denizi’nde müsilaj
Marmara’da müsilaj (deniz salyası), 2021. Yaşar Kemal’in “küsen denizi” bugün yeniden gündemde. Görsel: Hilmi Hacaloğlu · Public domain, Wikimedia Commons.

Fitosen

Prof. Dr. Mustafa Yavuz tarafından kavramsallaştırılan Fitosen yaklaşımı, insan-merkezci bakış yerine yeryüzündeki birincil üreticiler olan bitkilerin ve fotosentetik canlıların ekosistemdeki kurucu değerini öne çıkarır.

Mavi Beşerî Bilimler

Okyanuslar, denizler ve tatlı su kaynaklarıyla kurduğumuz kültürel ilişkiyi inceleyen Mavi Beşerî Bilimler, Marmara’daki müsilaj krizi gibi örnekler üzerinden suyun insan yıkımına karşı korunmasını hedefler.

Sanatçılara çağrı

Antroposen temalı çalışmalarınızı, sergi ve performans duyurularınızı bize iletin; portalın görsel arşivine katkı sunun.