Deniz Küstü’nün yayımlanmasından yarım yüzyıl sonra Marmara’nın yüzeyini kaplayan salya, edebiyatın gördüğünü bilimin ölçtüğü bir uyarıydı.
Yaşar Kemal 1978’de Deniz Küstü’yü yazdığında Haliç sanayi atıklarıyla çamura dönmüş, Marmara’da yunuslar yağı için avlanıyordu. Romanın kahramanı Selim Balıkçı’nın öfkesi, bugün “ekolojik yas” dediğimiz duygunun erken bir edebi ifadesiydi.
2021 baharında Marmara’nın yüzeyini kaplayan müsilaj, ısınan su ve arıtılmadan denize verilen evsel-sanayi atıklarının fitoplanktonlarla buluşmasının sonucuydu. Edebiyatın sezdiğini bilim ölçtü; ama denize küsme hakkını veren yine biz olduk.
Mavi Beşerî Bilimler, tam da bu nedenle denizi yalnızca bir kaynak değil, kültürel bir özne olarak düşünmeyi öneriyor.