İçeriğe geç
18 Kasım 2026, Çarşamba COP31 Antalya sürüyor · 10. gün CO₂: 424,6 ppm (2024, NOAA) · Isınma: +1,55 °C (2024, WMO)

Köşe Yazıları

1,5 derecenin vedası ve “geri dönüş” siyaseti

Antroposen Yayın Kurulu · Editoryal 24 Ekim 2026 · 1 dk okuma

Bilim artık 1,5 °C’nin aşılacağını açıkça söylüyor. Bu bir teslimiyet değil; aşımın ne kadar büyük ve ne kadar uzun olacağının hâlâ bizim elimizde olduğunun hatırlatması.

Paris Anlaşması imzalandığında 1,5 °C, küçük ada devletlerinin ısrarıyla metne giren bir “umut çizgisi”ydi. On yıl sonra UNEP’in Emisyon Açığı Raporu bu çizginin aşılmasının kaçınılmaz olduğunu kabul ediyor ve yeni bir kavramı merkeze alıyor: aşım ve geri dönüş.

Bu dil değişikliği tehlikeli bir rehavete de yol açabilir. “Nasılsa geri döneriz” düşüncesi, henüz büyük ölçekte var olmayan karbon giderme teknolojilerine fazlasıyla güvenmek demek. Oysa her onda bir derece, daha fazla mercan resifinin, buzulun ve insan hayatının kaybı anlamına geliyor. Bazı kayıplar — bir türün yok oluşu, bir buz tabakasının çözülmesi — sıcaklık geri düşse de geri gelmiyor.

Antroposen’in zaman ölçeği

Antroposen tartışması bize bir şeyi öğretti: insan etkisi jeolojik zaman ölçeğinde iz bırakıyor. Atmosfere bugün saldığımız karbondioksitin önemli bir kısmı yüzyıllarca, bir bölümü binlerce yıl orada kalacak. “Geri dönüş” bu nedenle bir teknik ayar değil, kuşaklar arası bir sözdür.

Eşiği kaçırmış olabiliriz; ama ne kadar ileri gideceğimizi hâlâ biz belirliyoruz.

Antroposen Yayın Kurulu

COP31’de sorulması gereken soru “1,5 °C’yi kurtarabilir miyiz?” değil, “aşımı en kısa ve en sığ nasıl tutarız ve bedelini kimler öder?” olmalı.

Antroposen’i sosyal medyada takip edin

İlgili içerikler